سنگ مرمریت به دلیل ساختار آهکی و دگرگونی خود، مقاومت بسیار پایینی در برابر تغییرات ناگهانی دما و چرخه‌های مکرر یخ‌زدگی و ذوب دارد. با نفوذ رطوبت باران به داخل درزها، مویرگ‌ها و رگه‌های طبیعی سنگ و سپس یخ‌زدن آن در شب‌های سرد زمستان، حجم آب افزایش یافته و تنش‌های فشاری درونی ایجاد میشود؛ این امر در مدت‌زمانی کوتاه به پوسته پوسته شدن، ترک‌خوردگی‌های عمیق و خرد شدن سطح سنگ در نمای خارجی منتهی می‌گردد.
اصلی‌ترین ماده تشکیل‌دهنده مرمریت کربنات کلسیم است که این سنگ را در برابر واکنش‌های اسیدی و آلاینده‌های جوی به‌شدت نفوذپذیر و آسیب‌پذیر می‌سازد. در محیط‌های شهری و اقلیم‌های صنعتی، باران‌های اسیدی به‌مرور لایه ساب‌خورده و صیقلی سنگ را در خود حل کرده و سطح براق آن را کدر، حفره‌دار و ناهموار میکنند، به‌طوری که سنگ در مدت کوتاهی جلا و جلوه اولیه خود را کاملاً از دست می‌دهد.
وجود کانی‌های فلزی فرعی مانند ترکیبات آهن و منگنز در رگه‌های مرمریت، در مواجهه دائمی با اکسیژن و رطوبت آزاد، فرایند اکسیداسیون یا زنگ‌زدگی داخلی را فعال می‌کند. این پدیده سبب پخش شدن هاله‌ها و لکه‌های زرد، قهوه‌ای و زنگ‌زده در سراسر پلاک‌ها شده و تابش مستقیم اشعه فرابنفش خورشید (UV) نیز با از بین بردن رنگ‌دانه‌های حساس سنگ، سبب رنگ‌پریدگی، ماتی و عدم یکدستی بصری در نما میشود.
برخلاف سنگ‌هایی نظیر تراورتن که پشت آنها متخلخل و دارای حفرات باز برای نفوذ دوغاب است، مرمریت بافتی متراکم و سطحی صیقلی یا کم‌اصطکاک دارد که چسبندگی ضعیفی با ملات ماسه‌سیمان ایجاد می‌کند. اختلاف ضریب انبساط حرارتی این سنگ با ملات زیرسازی به مرور زمان موجب لق شدن پلاک‌ها شده و در صورت نبود اسکوپ‌کاری اصولی و مطمئن، خطرات جدی مانند جدا شدن و سقوط سنگ از ارتفاع رخ می‌دهد.
به‌کارگیری این سنگ در نمای خارجی هزینه‌های نگهداری و ترمیم بسیار سنگینی را در طول زمان به پروژه تحمیل می‌کند، زیرا جلوگیری از فرسودگی آن نیازمند عایق‌کاری‌های مکرر، اجرای مواد نانو و احیای دوره‌ای است که روی نما کاری دشوار و پرهزینه محسوب میشود. در نهایت، با فرسایش و تخریب زودهنگام چهره ساختمان، نه‌تنها زیبایی مدنظر حاصل نمی‌شود، بلکه ارزش معماری و مالی بنا نیز با گذشت چند سال افت چشمگیری پیدا خواهد کرد.
سنگ مرمریت چگونه متولد شد؟
سنگ مرمریت حاصل دگرگونی های مختلفی است که بر روی سنگ آهک انجام می گیرد و جلوه ی بی نظیری به ساختمان می بخشد. با این وجود نباید از معایب سنگ مرمریت برای نما هم چشم پوشی کرد.
سنگ مرمریت همواره جز زیباترین سنگ نماهای ساختمان می باشد که علاقمندان بسیاری نیز دارد اما در کنار تمام مزایای بی نظیر، دارای چند عیب کلی هم می باشد که قبل از خرید باید به این نکات توجه کافی را داشته باشید.
سنگ های مرمریت به دلیل زیبایی و مقاومت قابل قبولی که دارند مورد توجه مهندسین قرار دارند و در برابر آتش زود تخریب نمی شوند. با استفاده از سنگ های مرمریت میتوانید فضای داخلی منزل خود را بسیار خاص کنید و تقریبا در تمامی قسمت های خانه از آن استفاده کنید. اما معمولا به دلیل وزن نسبی که این نما دارد توصیه میکنند برای نمای بیرون ساختمان استفاده نشود.
تنوع رنگی و طرحی سنگ مرمریت قابل توجه است و تقریبا تمامی سلایق را تحت پوشش قرار می دهد.
سنگ مرمریت خالص دارای رنگ روشن سفیدی می باشد و در انواع مختلفی نظیر سنگ مرمریت پرشین سیلک، سنگ مرمریت مهکام و .. تقسیم بندی می شود.
معایب سنگ مرمریت در نمای خارجی ساختمان
- قیمت بیشتر نسبت به سایر نماهای ساختمان
- مقاوم کم در برابر سرما
- تغییر رنگ پس از قرار گرفتن زیر آفتاب
- لکه پذیر بودن به دلیل رنگ روشن و وجود حفره
- مقاومت کمتر نسبت به سایر سنگ ها
- سنگین کردن وزن سازه
- جذب آب بالا توسط انواعی از سنگ های مرمر
مرمریت‌ها در فضای خارجی و نما ساختمان
نوع ترکیب کانیها و اجزاء تشکیل دهنده مرمریت‌ها طوری است که اکثراً سریع دچار هوازدگی در سطح وعمق میشوند و به همین دلیل مصرف این سنگها در فضای آزاد پیشنهاد نمی‌شود چراکه در مدت زمان کمی ابتدا سطح آن دچار هوازدگی میشود و سپس با نفوذ آب در رگه‌های این سنگها شاهد خوردگی و حل شدن آهکهای کناری درزها خواهیم بود.
هنگام یخ زدگی و افزایش حجم، کم کم نمای آن دچار ترکهای عمیق میشود. مرمریتهایی که از جنس سنگ آهک هستند ابتدا با فرآیند حل شدن هوا زده میشوند. تأثیر باران یا آبهای سطحی ممکن است، کند و تدریجی رخ دهد ولی حتماً رخ می‌دهد.
این تاثیر احتمالاً به شکل کاملاً غیر یکنواخت خود را نشان خواهد داد. اگر بخشی از سنگ، سیلیسی شده باشد، این قسمت‌ها در برابر فرآیند انحلال بیش از بخش‌های کربناتی مجاور مقاومت میکنند و ظاهر سنگ به صورت غیر یکنواخت و آبله رو میشود. گاهی دیده شده که سطح این سنگها پوسته پوسته شده، از سنگ اصلی جدا شده اند.
چه شرایطی برای استفاده از سنگ مرمریت در فضای خارجی ساختمان وجود دارد؟
- ۱: سنگ بسیار ضخیم باشد. یعنی ضخامتی بیش از چهار سانتیمتر داشته باشد آن هم در سنگهای مرمریت سیلیسی و محکم این ضخامت باعث عدم نفوذ آب و خوردگی سنگ و موجب تأخیر در در تَرَکهای عمیق میشود.
- ۲: سطح سنگ ساب خورده نباشد. مثلا ً تیشه ای یا بادبر باشد و یا به هر روش دیگر غیر براق باشد.
در اینصورت چنانچه حتی سطح سنگ دچار هوازدگی شد این هوازدگی به علت غیر صاف و غیر براق بودن سنگ، چندان به چشم نمی‌آید. مثال معروف آن برج آزادی است که در آن از مرمریت شهیادی استفاده شده است، آن هم با سطحی غیر براق و به صورت ناصاف و ضخیم. یا استفاده هایی که از سنگ مرمریت گندمک در فضای خارجی میشود میتواند نمونه ای از استفاده‌ی مناسب این سنگ باشد. معمولاً این سنگ را به صورت تیشه ای یا سند بلاست یا بادبر استفاده میکنند که سطحی غیر براق دارد و کمترین ضخامت مورد استفاده در آنها نیز ۵/ ۲ سانتیمتر می‌باشد یکی از اشتباهات رایج در استفاده از سنگ مرمریت همین استفاده نامناسب آن در فضاهای خارجی است. اشتباهی که همه ما بار‌ها آن را دیده ایم.
سنگ مرمریت نمونه ای از سنگ های محبوب ساختمانی در میان خریداران شناخته می شود. استفاده از این سنگ بیش تر در فضای سربسته صورت می گیرد. از آن جایی که تغییرات آب و هوایی می تواند بر مقاومت و شکل ظاهری این سنگ تاثیر بگذارد، بهتر است در نمای بیرونی مورد استفاده قرار نگیرد.
برای مثال ایجاد شکستگی، ترک خوردگی، تغییر رنگ و رنگ پریدگی از جمله تاثیرات سوء قرار گرفتن این سنگ در نمای بیرونی می باشد. آن چه که در ادامه این مطلب از ساختمانچی به بیان آن خواهیم پرداخت، توضیحات تکمیلی در مورد سنگ مرمریت می باشد. در ادامه با ما همراه باشید.
مشخصات سنگ مرمریت
سنگ مرمریت از جمله سنگ هایی است که مقاومت زیادی در برابر حرارت از خود نشان می دهد. این سنگ در برابر اسید آسیب پذیر بوده و در صورت مجاورت با تغییرات آب و هوایی دچار تغییر در شکل ظاهری می شود. این سنگ وزنی در حدود 2560 کیلوگرم بر متر مربع دارد و مقاومت فشاری و پایایی آن از سنگ تراورتن بالاتر و از سنگ گرانیت پایین تر می باشد.
از آن جایی که سنگ مرمریت خاصیت آهکی دارد، جذب آب در آن بسیار بالا می باشد و به همین خاطر استفاده از آن در مکان هایی مانند حمام اکیدا توصیه نمی شود. بسیاری از افراد بر این باورند سنگ مرمر و سنگ مرمریت با یکدیگر شباهت دارند. ولی این تصور کاملا غلط بوده و این سنگ ها با یکدیگر متفاوت می باشند.
برای افزایش مقاومت سنگ های مرمریت از چسب و رزین یا اپوکسی در پشت سنگ استفاده می شود. به طور کلی می توان گفت سنگ های مرمریت از مقاومت چندان بالایی برخودار نمی باشند. از این رو بهتر است در مکان های پر رفت و آمد از این سنگ استفاده نشود، چرا که به مرور زمان دچار فرسودگی می شود.
نتیجه گیری
بطور کلی سنگ مرمریت نمونه ای از بهترین و زیباترین سنگ هایی است که می توان در فضای داخلی مورد استفاده قرار داد. هرچه سنگ های مرمریت از تراکم بالاتری برخوردار باشند، مرغوبیت بیش تری داشته و از دوام بیش تری نیز برخوردار می باشند.
از جمله ویژگی هایی که باعث متمایز شدن این سنگ با سایر سنگ ها شده است، قابلیت ساب پذیری سنگ های مرمریت می باشد. از این سنگ می توان به عنوان کفپوش و دیوارپوش استفاده کرد.
